Verslag E1

Inclusiviteit: waarom lukt het niet en hoe kan het dan wel?

Het eerste experiment vond plaats in Amsterdam in LAB111, op 23 november 2018 met als thema: Inclusiviteit.


Het eerste event werd geopend door Servé Hermans van Toneelgroep Maastricht; lees hier zijn voordracht. Onderzoeksjournalist Zoë Papaikonomou vervolgde met haar keynote over mechanismen in de media die diversiteit tegen gaan. Hiermee werd de toon direct gezet, want de belangrijkste vraag over inclusiviteit in de culturele sector deze avond luidde: waarom lukt het niet? En hoe moet het dan wél?! Om een antwoord te vinden op deze vraag nodigde Erlenmeyer verschillende gasten uit die in drie panels met elkaar en het publiek in discussie gingen rondom de thema’s programmering, recruitment en publiek.


Eerste panel: Programmering

In het eerste panel deelde Maite van Dijk openhartig over de samenstelling de tentoonstelling ‘Gauguin en Laval op Martinique' in het Van Goghmuseum. Maite lichtte toe dat zij er pas op Martinique achter kwam dat zij deze tentoonstelling had samengesteld vanuit een overduidelijk wit, westers kunsthistorisch perspectief. Enige nuance en juiste bijstelling van dit perspectief kwam in haar optiek te laat. Hoewel er vanuit de zaal werd aangegeven dat met deze tentoonstelling het Van Goghmuseum juist extra aandacht had gegeven aan deze thematiek, vond Maite dat het thema met name in de randprogrammering tot uiting kwam. Ze zou graag zien dat er in de toekomst ook vanuit een andere blik gekeken wordt naar de samenstelling van tentoonstellingen en dat onze bestaande kunsthistorische canon wat kritischer wordt bekeken. Een goede eerste stap zou zijn door in de samenstelling van tentoonstellingsteams naar andere kwaliteiten te kijken dan enkel naar kunsthistorische kennis.

Daarom is Recruitment ook een relevant thema, want hoe kan de cultuursector diversiteit propageren terwijl het medewerkersbestand overwegend wit en hoogopgeleid is.


Tweede panel: Recruiment

Direct bij aanvang van het tweede panel concludeerde zowel het publiek als het panel dat er wel degelijk meer diverse culturele professionals zijn, maar dat de match niet gemaakt wordt tussen hen en de gevestigde culturele instellingen. Veel culturele instellingen weten niet waar ze moeten zoeken en veel professionals herkennen zich niet in de cultuursector. Hier is dus werk aan de winkel. De cultuursector kan leren van corporates, zo bleek uit enkele reacties. In het bedrijfsleven zijn HR-afdelingen beter ontwikkeld en wordt er vaak meer strategisch geworven. De cultuursector kan er goed aan doen om te kijken naar lessen die in het bedrijfsleven al geleerd zijn. De financiële sector lijkt een logische sector om naar te kijken. In het panel zat namens ABN AMRO Nicole Bottger en vanuit de zaal werd ING Nederland als interessante case geopperd. 


Derde panel: Publiek

De vraag die voorlag was wat een culturele instelling kan doen om structureel een divers publiek aan zich te binden. Vanuit het Koninklijk Concertgebouw werd SOUK als voorbeeld aangehaald, maar werd tevens aangegeven dat dit wel programma gedreven is. Wanneer je als culturele instelling écht een divers publiek aan je wil binden, dan moet het intrinsiek onderdeel van je DNA worden en is er behoefte aan sterk leiderschap. Dave Ensberg (Biezonderonderwijs) vroeg zich af wat eigenlijk ons beeld van mens en maatschappij is. Tevens sprak hij uit dat het streven naar meer inclusiviteit in je hele organisatie verankerd moet zitten en dat het van belang is om te beginnen bij je statuten.


Terugblik op het experiment

Gedreven vanuit een grote wil om te onderzoeken hoe we als Erlenmeyer een nieuw publiek kunnen betrekken om na te denken over actuele thema’s in de cultuursector hebben we dit eerste experiment vormgegeven. Het eerste thema was direct een uitdaging. Diversiteit staat weer hoog op de agenda in cultureel Nederland en vrijwel iedereen heeft er wel een mening over. Waarin verschilt deze Erlenmeyer dan van bestaande initiatieven? Het belangrijkste: het publiek. We zijn erin geslaagd om daadwerkelijk een ander publiek binnen te krijgen dan het publiek dat normaal gesproken discussie en debatten in de cultuursector bezoekt. De deelnemers aan het panel kwamen niet alleen uit de culturele sector dat gaf een andere klank in de zaal. Daarnaast was er ook grote betrokkenheid vanuit het publiek die ver na het experiment voelbaar was.

Waar zijn we minder in geslaagd? We wilden teveel in te korte tijd. We hebben daardoor nog geen concrete acties kunnen destilleren. Nu was deze middag slechts het begin van een langer onderzoek. De komende weken willen we wat uitgebreider stilstaan bij organisaties en namen die door de aanwezigen als best practices zijn aangehaald. Dit doen we middels een reeks podcasts. In eerste instantie verdiepen we het onderwerp inclusiviteit en we zullen van hieruit geleidelijk de twee nieuwe thema’s governance en innovatie aansnijden. In de tweede helft van 2019 staan deze thema’s in fysieke bijeenkomsten centraal, maar de voorbereiding zal begin 2019 al aanvangen. Houd onze website in gaten voor updates. 


Erlenmeyer bedankt: Astrid Elburg (Elburg Consultancy), Yuki Kho (Homerun), Menno Liauw (Vandejong Creative Agency), Nicole Bottger (ABN AMRO Bank), Maite van Dijk (Van Goghmuseum), Michiel Dijkman (Samsung), Ronit Palache (journalist/schrijver), Job Noordhof (Koninklijk Concertgebouw),Dave Ensberg (Biezonderwijs), Marleen Hartjes (Van Abbemuseum), Servé Hermans (Toneelgroep Maastricht), Zoë Papaikonomou , Nick Schoemaker (Debatinstituut Nederland) en alle aanwezigen.